Zasada działania ogrodzenia elektrycznego

Jeden lub kilka drutów ogrodzenia zamontowanych na izolatorach wyznacza działkę. Elektryzator wysyła do tego drutu impulsy maksymalnie 1 raz na sekundę. Impulsy te przepływają przez ciało każdego zwierzęcia, które dotknie drutu, a następnie przez podłoże i uziemienie wracają do elektryzatora. Nieprzyjemne mrowienie powstrzymuje zwierzę przed przejściem przez drut.

Na końcu obwodu pozostaw drut „w powietrzu” albo podłącz go do punktu początkowego, nigdy nie uziemiając go: to zwierzę styka się z podłożem i w ten sposób odczuwa porażenie.

W zależności od modelu impulsy mają napięcie od 5 000 do 15 000 V. Impuls jest bardzo krótki i ma różną energię, dzięki czemu nie jest niebezpieczny, lecz powoduje bardzo nieprzyjemne odczucie.

Charakterystyka modeli

Energię mierzy się w dżulach; znormalizowaną wartość referencyjną mierzy się przy obciążeniu 500 omów, aby umożliwić porównanie wszystkich elektryzatorów w takich samych warunkach. Im większa energia, tym dłuższy odcinek drutu może zasilać elektryzator: należy dobrać elektryzator do rodzaju zwierząt, które mają być utrzymywane w ogrodzeniu.

Zasady bezpieczeństwa

Ze względów bezpieczeństwa, zgodnie z artykułem 7.12 normy NF EN 60335-2-76 z września 2005 r.:

• Elektryzator ogrodzenia musi zawsze być odłączony od zasilania przed rozpoczęciem prac przy elektryzatorze lub samym ogrodzeniu elektrycznym.
• Uważnie przeczytaj wskazówki dotyczące bezpieczeństwa; podczas instalacji upewnij się, że przestrzegane są wszystkie zasady bezpieczeństwa.
• W przypadku naprawy lub ingerencji w urządzenie używaj wyłącznie oryginalnych części zamiennych.
• Nigdy nie umieszczaj elektryzatora w słabo wentylowanym miejscu zawierającym materiały łatwopalne. Unikaj bliskości produktów łatwopalnych wzdłuż linii ogrodzenia.
• Uziemienie ma bardzo duże znaczenie: musi być wykonane z zachowaniem najwyższej jakości i staranności. Należy je umieścić w odległości większej niż 10 m od każdego innego uziemienia (uziemienia ochronnego budynku, uziemienia sieci telekomunikacyjnej). Podłączenie do jakiegokolwiek uziemienia, które nie należy wyłącznie do elektryzatora, jest ZABRONIONE.
• Z urządzenia mogą korzystać dzieci w wieku co najmniej 8 lat oraz osoby o ograniczonych zdolnościach fizycznych, sensorycznych lub umysłowych, a także osoby bez doświadczenia lub wiedzy, pod warunkiem że są odpowiednio nadzorowane albo otrzymały instrukcje dotyczące bezpiecznego użytkowania urządzenia i rozumieją związane z tym zagrożenia.
• Dzieciom nie wolno bawić się urządzeniem. Dzieci nie mogą bez nadzoru wykonywać czyszczenia ani konserwacji urządzenia przez użytkownika.
• Urządzenia zasilanego z sieci nie wolno dotykać w temperaturze poniżej 5°C.

Instalacja ogrodzeń elektrycznych dla zwierząt (Załącznik BB)

• Ogrodzenia elektryczne dla zwierząt oraz ich wyposażenie pomocnicze należy instalować, użytkować i konserwować w sposób ograniczający zagrożenia dla osób, zwierząt lub ich otoczenia.
• Należy unikać konstrukcji ogrodzeń elektrycznych, w których zwierzęta lub osoby mogą się zaplątać.
• Przewody kolczaste ani inne podobne przewody nie mogą być elektryzowane przez elektryzator.
• Nigdy nie podłączaj kilku elektryzatorów do tej samej linii ogrodzenia. Elektryzator musi być podłączony do własnego uziemienia, a nie do uziemienia jakiegokolwiek innego systemu.
• W przypadku dwóch różnych ogrodzeń, z których każde jest zasilane przez inny elektryzator z własną podstawą czasu, odległość między przewodami obu ogrodzeń musi wynosić co najmniej 2,50 mJeśli ta przestrzeń ma być zamknięta, należy to zrobić przy użyciu materiałów nieprzewodzących prądu lub izolowanej przegrody metalowej.
• Gdy ogrodzenie elektryczne dla zwierząt przecina drogę publiczną, w tym miejscu należy przewidzieć niezelektryfikowaną bramę lub przejście ze schodkami. W każdym przypadku przecięcia sąsiadujące przewody elektryczne muszą być opatrzone tablicami ostrzegawczymi.
• Każda część ogrodzenia elektrycznego zainstalowana wzdłuż drogi lub ścieżki publicznej musi być oznaczona w regularnych, krótkich odstępach tabliczkami ostrzegawczymi solidnie przymocowanymi do słupków lub przytwierdzonymi do przewodów. Zasadniczo tabliczki te należy umieszczać przy każdej bramie lub punkcie dostępu oraz w odstępach nie większych niż 10 m.
• Tablice ostrzegawcze mają wymiary co najmniej 100 mm × 200 mm, czarne znaki (minimum 25 mm, po obu stronach, niezmywalne) na żółtym tle, z napisem „UWAGA OGRODZENIE ELEKTRYCZNE” i/lub piktogramem dłoni.
• Przewody przyłączeniowe prowadzone wewnątrz budynków należy skutecznie odizolować od uziemionych elementów konstrukcji budynku, na przykład za pomocą specjalnego kabla wysokiego napięcia.
• Zakopane przewody przyłączeniowe należy umieścić w kanałach wykonanych z materiałów izolacyjnych albo zastosować w inny sposób izolowany kabel wysokiego napięcia. Należy chronić przewody przyłączeniowe przed uszkodzeniami powodowanymi przez kopyta zwierząt lub koła ciągnika zagłębiające się w ziemię.
• Przewodów przyłączeniowych nie należy instalować w tym samym kanale co przewody zasilające, komunikacyjne lub do transmisji danych.
• Należy zachować odległość co najmniej 10 m między elektrodą uziemiającą elektryzatora a każdą inną podłączoną częścią systemu uziemienia, taką jak uziemienie ochronne sieci zasilającej lub uziemienie sieci telekomunikacyjnej.
• Ogrodzenia elektryczne przeznaczone do odstraszania ptaków, utrzymywania zwierząt domowych lub kierowania zwierząt, takich jak krowy, wymagają jedynie zasilania przez elektryzatory o niskim poziomie wyjściowym, aby zapewnić skuteczne i bezpieczne działanie.
• W ogrodzeniach przeznaczonych do uniemożliwiania ptakom siadania na budynkach żaden przewód ogrodzenia elektrycznego nie może być podłączony do elektrody uziemiającej elektryzatora. Tabliczkę ostrzegawczą należy umieścić we wszystkich miejscach, w których osoby mogą mieć dostęp do przewodów.
• Niezasilane elektrycznie ogrodzenie zawierające drut kolczasty lub podobny może służyć jako podpora dla jednego lub większej liczby przesuniętych przewodów elektryzowanych. Podpory muszą umieszczać te przewody w odległości co najmniej 150 mm od pionowej płaszczyzny niezasilanych przewodów. Drut kolczasty i każdy inny podobny przewód należy uziemiać w regularnych odstępach.
• Ochronę przed warunkami atmosferycznymi należy zapewnić dla wyposażenia pomocniczego, chyba że producent poświadczy, że jest ono przystosowane do użytku na zewnątrz i ma minimalny stopień ochrony IPX4.

Napowietrzne linie elektryczne

• Przewody przyłączeniowe i przewody ogrodzenia nie mogą przechodzić nad napowietrznymi liniami elektrycznymi. Jeżeli nie można uniknąć takiego skrzyżowania, należy wykonać je pod linią elektryczną, w miarę możliwości pod kątem prostym do niej.
• Jeżeli są zainstalowane w pobliżu napowietrznej linii elektrycznej, odległość izolacyjna nie może być mniejsza niż wartości podane w poniższej tabeli.
• W pobliżu napowietrznej linii elektrycznej ich wysokość nad ziemią nie może przekraczać 3 m. Wysokość ta dotyczy obu stron rzutu prostopadłego najbardziej zewnętrznych przewodów linii na ziemię, na odległość 2 m w przypadku linii o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 1 000 V oraz 15 m w przypadku linii o napięciu przekraczającym 1 000 V.

Instalacja i podłączanie elektryzatora

Gniazdo ścienne, do którego zostanie podłączone urządzenie, musi bezwzględnie spełniać obowiązujące normy i być prawidłowo połączone z licznikiem za pośrednictwem wyłącznika nadprądowego chroniącego przed zwarciami oraz wyłącznika różnicowoprądowego 30 mA chroniącego przed upływem prądu do ziemi. Urządzenia te są obowiązkowe i zwiększają bezpieczeństwo użytkownika oraz urządzenia w przypadku przepięcia lub burzy.

1. Zainstaluj urządzenie pod zadaszeniem, z dala od wilgoci i wszelkich materiałów łatwopalnych, w przewiewnym miejscu.
2. Przymocuj go prawidłowo do ściany za pomocą dostarczonego metalowego wspornika lub solidnie zamocowanych śrub.
3. Podłącz przewód uziemiający do zielonego zacisku z przodu urządzenia. Drugi koniec podłącz do uziomu, w miarę możliwości wbitego w najbardziej wilgotnym miejscu (u podnóża żywopłotu…). Zobacz Uziemienie.
4. Zdejmij izolację z przewodu wysokiego napięcia na odcinku 2 cm i podłącz go do czerwonego zacisku urządzenia; połącz go z linią ogrodzenia.
5. Podłącz przewód do zgodnego z normami gniazdka elektrycznego. Od tego momentu urządzenie działa: generuje wysokie napięcie z maksymalną częstotliwością 60 impulsów na minutę.
6. Sprawdź czerwoną lampkę między zaciskami wyjściowymi: powinna zapalać się w rytmie impulsów (od 45 do 60 impulsów na minutę).

Uziemienie

Jego rola ma kluczowe znaczenie dla skuteczności ogrodzenia: cała energia przepływająca przez zwierzę wraca przez to uziemienie do elektryzatora. Jeśli uziemienie jest niskiej jakości, zwierzę nic nie poczuje. Połączenia muszą być wykonane ze szczególną starannością.

• Umieść go w odległości większej niż 10 m od każdego innego uziemienia (domu, telefonu…).
• W przypadku urządzeń zasilanych z sieci wymagany jest co najmniej jeden palik o długości 1 m, a w razie stwierdzenia znacznego napięcia (powyżej 2 500 V) między palikiem uziemiającym a ziemią - kilka palików.
• Wybierz możliwie najbardziej wilgotne miejsce. W okresach bezdeszczowych podlewaj je raz w tygodniu wiadrem zawierającym kilka litrów wody, aby zmniejszyć opór i uniknąć występowania prądu na uziemieniu.
• Jeśli grunt nie przewodzi prądu, zwiększ liczbę palików, rozmieszczając je co 4 m.
• Przewód uziemiający może być standardowym przewodem: tylko przewód ogrodzenia musi być kablem wysokiego napięcia.

Montaż ogrodzenia

Potrzebne materiały

Drewniane, metalowe, plastikowe lub włókniste paliki o długości około 1-1,5 m; izolatory porcelanowe lub wykonane z dobrej jakości tworzywa sztucznego; ocynkowany drut, taśma lub elastyczny przewód (przewody stalowe i polietylenowe); akcesoria, takie jak uchwyty do bram; metalowy palik uziemiający; kabel wysokiego napięcia, jeśli przewód przechodzi przez ściany lub biegnie wzdłuż konstrukcji budynku.

Etapy

1. Określ lokalizację i usuń z niej wszystkie chwasty, które po zamontowaniu mogą dotykać przewodu.
2. Umieść słupki co 3-5 m (ustaw je bliżej siebie w przypadku nierówności terenu). Wzmocnij słupki narożne oraz wszystkie słupki poddawane naprężeniom za pomocą zastrzałów.
3. Przymocuj izolatory do słupków na żądanej wysokości, rozwijając przewód stopniowo i przekładając go przez przewidziane miejsca w izolatorze.
4. Dostosuj wysokość i liczbę rzędów przewodów lub taśmy do rodzaju i wielkości zwierząt (zob. tabela poniżej).
5. Zakończ instalację na ostatnim izolatorze na końcu linii: nie trzeba tworzyć pętli. Nigdy nie podłączaj przewodu ogrodzenia do uziemienia na końcu przebiegu.

Brama lub przejście

Ma szerokość kilku metrów i składa się z przewodu: na jednym końcu znajduje się uchwyt bramy (hak ze sprężyną), a na drugim koło pasowe, pętla wykonana z przewodu lub specjalny izolator. Izolowany uchwyt pozwala otworzyć obwód na czas przejścia, bez wyłączania elektryzatora i bez ryzyka porażenia. Na głównych przewodach transportowych poprowadź prąd z jednej strony na drugą specjalnym kablem WN, zakopanym w osłonie i ułożonym równolegle do przewodu napowietrznego: dzięki temu energia nadal zasila pozostałe zagrody, nawet gdy uchwyt zostanie odczepiony.

Oznakowanie

Oznakowanie jest obowiązkowe, gdy ogrodzenie znajduje się przy drodze publicznej, a także gdy jest dostępne dla osoby niepoinformowanej o jego obecności: wzdłuż dostępnej części umieść dobrze widoczną tabliczkę z napisem „ogrodzenie elektryczne” lub logo dłoni co najwyżej co 50 m. Zobacz także zasady zawarte w Załączniku BB (tablice przy każdej bramie lub punkcie dostępu oraz w odstępach nie większych niż 10 m).

Linie telefoniczne

Jeśli krzyżujesz linię telefoniczną, przejdź prostopadle, nigdy równolegle, w odległości 1 m nad nią lub pod nią. W przypadku linii wysokiego napięcia nigdy nie ustawiaj się równolegle: zawsze przechodź prostopadle. Nie używaj słupów telefonicznych do podtrzymywania przewodu ogrodzenia elektrycznego.

Próby ze zwierzętami

Wprowadzając zwierzęta do ogrodzenia elektrycznego, zawsze przeprowadź krótkie szkolenie: delikatnie skieruj je w stronę przewodu pod napięciem, aby każde z nich doznało jednego lub dwóch wstrząsów. To wystarczy, aby nie zbliżały się już do przewodu.

Działanie i lampka kontrolna

Lampka kontrolna linii, znajdująca się między czerwonym a zielonym zaciskiem wyjściowym, powinna zapalać się raz na sekundę, w rytmie impulsów.

• Elektryzator „uderza”, ale lampka się nie zapala: uszkodzenie izolacji linii lub bardzo duża utrata energii (zwarcie, zbyt gęsta roślinność na przewodach, przewód leżący na ziemi, uszkodzony izolator…). Napięcie w przewodzie jest wtedy bardzo niskie: koniecznie znajdź źródło problemu.
• Lampka zapala się przy każdym impulsie, ale w linii nie ma prądu: jeden lub więcej przewodów jest przerwanych albo uziemienie jest niskiej jakości.
• Prąd w uziemieniu: linia jest zwarta, a uziemienie nie jest wystarczająco dobre. Latem warto od czasu do czasu je zwilżyć.

Następnie regularnie sprawdzaj prawidłowe działanie całego systemu.

Bezpieczeństwo podczas działania

• Wyładowania atmosferyczne mogą powodować pożary ogrodzeń elektrycznych i nieprawidłowe działanie urządzenia. Jeśli ogrodzenie nie jest używane, warto odłączyć urządzenie od strony zasilania sieciowego oraz przewód ogrodzenia (pozostaw przewód uziemiający).
• Nie umieszczaj łatwopalnych przedmiotów w pobliżu ogrodzenia. Usunięcie zarośli w pobliżu zmniejsza ryzyko pożaru, ponieważ zwarcia mogą powodować iskry.
• Nie używaj urządzenia, jeśli istnieje ryzyko zalania ogrodzenia.
• Jeśli odstęp między impulsami jest krótszy niż 1 sekunda, należy natychmiast wyłączyć urządzenie i w razie potrzeby oddać je do naprawy. Jeśli jest dłuższy niż 1,8 sekundy, urządzenie nie zapewnia już bezpieczeństwa zwierząt w ogrodzeniu i musi zostać sprawdzone.
• Ani ludzie, ani zwierzęta nie mogą otrzymywać więcej niż jednego impulsu na sekundę: nigdy nie podłączaj więcej niż jednego elektryzatora do ogrodzenia, nawet jeśli ma ono kilka rzędów przewodów. Odległość między dwoma ogrodzeniami zasilanymi przez dwa odrębne elektryzatory nigdy nie może być mniejsza niż 2 m, aby nikt nie mógł otrzymać więcej niż jednego impulsu na sekundę przy jednoczesnym dotknięciu obu ogrodzeń.
• Upewnij się, że zwierzę dotykające ogrodzenia zawsze może się wycofać: długotrwały kontakt spowodowałby poważne oparzenia (na przykład nie prowadź ogrodzenia przez bagno, w którym zwierzę mogłoby ugrzęznąć).
• Nie pozwalaj niemowlęciu bawić się w pobliżu ogrodzenia elektrycznego.
• Nie używaj tego urządzenia do celów innych niż te, do których zostało przeznaczone.
• Dostosuj elektryzator do zwierzęcia, które ma być utrzymywane w zagrodzie: urządzenie dla bydła będzie bardzo mocno razić (choć nie będzie niebezpieczne); natomiast urządzenie dla psa nie zadziała na dużą sztukę bydła.

Konserwacja i naprawa

• Po podłączeniu do sieci urządzenie nie wymaga szczególnej konserwacji. Surowo zabrania się instalowania na zewnątrz jakiegokolwiek urządzenia podłączonego do sieci 230 V, w tym urządzeń hybrydowych używanych w tej samej sieci.
• Regularnie kontroluj lampkę sygnalizacyjną, aby sprawdzić, czy miga prawidłowo, i w razie potrzeby obejdź instalację, aby zapobiec zakłócaniu jej działania przez nadmierną roślinność.
• Regularnie obchodź ogrodzenie: sprawdzaj, czy na połączeniach nie ma iskier (powodują straty i niszczą przewody), usuwaj roślinność dotykającą przewodów, kontroluj izolatory (niektóre mogą stać się przewodzące lub pękać), podnoś przewody, które spadły na ziemię.
• Każde źródło iskier powoduje zakłócenia, które mogą pogarszać odbiór programów audiowizualnych: instalacja musi być wolna od zakłóceń elektrycznych.

• Wszelkie naprawy i wymianę komponentów musi wykonywać wykwalifikowana i upoważniona osoba, używając odpowiednich, oryginalnych komponentów CHAPRON. Łączenie płytek i transformatorów z kondensatorami bez zachowania podstawowych oznaczeń może być niebezpieczne.
• Wszelką wymianę przewodów zasilających należy wykonywać wyłącznie przy użyciu oryginalnych części zamiennych.
• Jeśli można go wymienić ręcznie, bezpiecznik należy zastąpić identycznym bezpiecznikiem: 1 A, 5 × 20, szklany, szybki.
• W przypadku nieprawidłowego działania skontaktuj się z nami.

Usuwanie usterek

Dowiedz się więcej: energia i wyposażenie ogrodzenia

• Energia wyjściowa: oprócz napięcia każdy impuls niesie określoną ilość energii elektrycznej mierzoną w dżulach. Im większa energia, tym bardziej impuls boli i tym większą długość przewodu może zasilać elektryzator.
• Przewód ogrodzenia: im lepiej przewodzi (niższa rezystancja w omach na metr), tym więcej energii przenosi i tym lepiej nadaje się do dużych długości oraz mocnych elektryzatorów. Taśmy i linki są często przeznaczone dla koni, które widzą je z daleka, a przewód - dla bydła. Przewody sztywne nadają się do ogrodzeń stałych, a przewody elastyczne łatwo się zwijają.
• Izolatory: izolują przewód od podłoża i wszelkich podpór mających kontakt z podłożem. Im są większe, tym są wytrzymalsze i zapewniają lepszą izolację; unikaj kawałków rur oraz tanich izolatorów bez żeberek przeciwkroplowych.
• Słupki ogrodzeniowe: rozmieszczaj je średnio co 3-4 m. W przypadku instalacji stałej umieść drewniany słupek co 50 m lub przy każdym narożniku, aby naprężyć przewody; plastikowe słupki rozmieszczaj mniej więcej co 4 m, aby ograniczyć wygięcie przewodów. Są one preferowane w instalacjach mobilnych.
• Połączenia: słabe styki między przewodami powodują iskrzenie, zakłócenia (radio, telefon, ADSL, TNT) oraz nagrzewanie, które trwale uszkadza przewód lub taśmę. Należy unikać węzłów i połączeń przewodów.
• Przewód wysokiego napięcia: obowiązkowy wszędzie tam, gdzie przewód doprowadzający energię nie jest zamontowany na izolatorach (ściana, osłona, drzewa itp.). Można go przeprowadzić w osłonie i poprowadzić na odległość kilkuset metrów bez strat. Przewody o słabej izolacji ulegają przebiciu i powodują straty.
• Testery: lampowe lub cyfrowe umożliwiają kontrolowanie napięcia w różnych punktach linii i znalezienie przypadkowego przerwania przewodu, co jest niemal niemożliwe przy użyciu samej lampki elektryzatora.
• Roślinność: aby zapewnić optymalną wydajność, utrzymuj przewody z dala od roślinności.
• Długość ogrodzenia: liczy się obwód zagród, pod warunkiem połączenia wszystkich przewodów ze sobą na początku i końcu (poprzeczne łączenie przewodów co 200 m, jak pokazano na schemacie w instrukcji). Ogrodzenia z kilkoma połączonymi ze sobą przewodami lepiej przewodzą prąd.

Symbole i recykling

• Symbole umieszczone na elektryzatorze: przed użyciem przeczytaj wszystkie instrukcje.
• Ten produkt należy poddać recyklingowi oddzielnie od innych odpadów: należy przekazać go do wyznaczonego punktu zbiórki zajmującego się recyklingiem sprzętu elektrycznego i elektronicznego (dyrektywa 2002/96/WE z dnia 27.01.2003 r. dotycząca zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego). Aby dowiedzieć się, gdzie znajdują się punkty zbiórki, skontaktuj się z miejskim punktem recyklingu lub z nami.
• Wszystkie urządzenia Chapron spełniają normy kompatybilności elektromagnetycznej (oznaczenie CE).

Producent: Chapron-Lemenager, ZA du Calvaire, 14230 Isigny-sur-Mer, Francja — www.chapron-lemenager.com. Na podstawie instrukcji obsługi elektryzatorów sieciowych do ogrodzeń producenta (wersja 1, listopad 2024 r.).